Modi di dire

Lambicarse u servèlu

Cagau sciü üna ciäpä

U ma carau en fia en te ungie di pèi

Ün belìn che t’aneghe

Nu m’ensciää a teta

Andää de cansaa

Luciää en tu mänegu

Levärse d’en tu sbregu

Tirää i gambìn

Andää a tirää

U cärä i béiochi

Levää dau semenau

Averlu in tu stupìn

Düru cume ün becu

Vä a cagää in ta sene

Cäga crövi

Fää ün sgärbu a bagnu

Sbäte l’äiga

Pigliärserä düra

Revirärse cume ün cän

A forsa d’andää a l’äiga cun u brocu u se ghe rumpe u manegu

Dopu u riäsu u van u ciagnäsu

Chi manegia lechegia

Verdu cume ün limùn

Andärsene en peti menieti

Giante de marina tocaghe a män e giraghe a schina

Balu bardotu

vöu cume sän paulìn

au tämpu di ruländi i pecìn cumändä i grändi

cändu u ciöve e u ga u suu e foutirèie e fän l’amuu

darghere tüte vinte

chi va au boscu u parde u postu

i bruti i sun taneri

fa atensiun che si ti parli mää u sänghe u te cära en buca

En con de diu

Enduvinärlä grilu!

Mätu cume ün curbìn

A foura du bestantu ca düra täntu tampu, si ti vöi ca ta a conte a ta a contu

Beijarse u gumeu

Parää u säcu

Picärghe du muru

De bona mena

Avéé e grunde caräe

Avéé u pisciu ägru

U nu gh’èia ärimä viva

U l’a ün bälu véé

Fää e bruchete

Sa nu l’à vera a l’à bärcä

Ase en chicura

En cega ögli

Starsene ciuri

Ase aa coca

Lege a vita

Cärää a nuää

Sarne en tu mäsu

Ase cume ün pin bugiu

Sciütu cume l’esca

Averne ün tocu pe cheücün

Andärsene a l’armüsu

Andärsene a l’ärmu

Andää a dää da mangiää ae pürije

Avéé u muru brütu cume u cüü da paala

A S.Silvestru u luvu u fa u gestru

Piglia sa candereta va a dää fögu a sa cabaneta piglia su canderùn va a dää fögu a su cabanùn

Mäie i me piglia/läsciäte pigliää/mäie i me cöije/läsciäte cöije/mäie i me mängiä/läsciäte mangiää/maie i me beve u vin adosu/figlia ti èi parsa

A vurpe a ä ditu ai sèi figli cändu turta e cändu grili

Mägru cume ün picu

Da Säntä Caterina a deneää u g’à ün mesu balu engää

Ciü en là u g’à i barbeti

Ciü en lä u g’ha tapau

Tütu u van a tägliu in fin e ungie pe perää l’ägliu

äre äre pe u ciän u maroutu u porta u sän

Cruije e biscia

U l’a mègliu ün änse sansa pee che a canderäiä cun u surèè

Dää a mentu

Àseghe de bon fää

Àseghe aijiau

Mesciarse u belìn cun u servèlu

Sciavàsarsene e cuglie

Därghe modu

Munta lì che ti vei Sena

Chi fä u bägnu d’avustu u läsciä a pale in te ün custu

Semu ai pèi de üna maria muntà

Ti loci in tu mänegu

Brütu cume ün magnin

Figliu du fräi du früga

Bacì i me toca, Bacì tocamé

Andei a giügää ae biglie

A nu vegnu mia da Laghè!

Vä en Üpega a fää u carbun

Brigarenchi da sigärä tüti i dì i munta e i cärä

Pistää l’äigä in tu murtèè

Chi fä carlevää da giuvenu u fä caresima da vegliu

U gira u giäncu de l’ögliu

I näsce bali, i se maria richi, i möie brävi

Lärgu a farina strentu au brenu

Chi hä fenèi u hä räti

Pasäme denäi

Cübu cume en buca au luvu

A nu vegnimu mia da Cärlu chintu!

A parescie a regina Taitù

U te ne munta du giögu!

Chi l’agägnä nu a leca

Cume ün parfuretu

A nu ne patisce de sciütina a l’à giänca cume üna mera cärlä

Qändu u cüü u l’à früstu u pädre nostru u van giüstu

Induvinärla a grilu

A parescie a morte ciuca

A hä i pèi geräi cume üna tarca de nava

Bästi növi soume veglie

A me ne ciämu gièija

A hä a lenga longa cume u scuasu du furnu

A nu l’hämu ancuu vistu u Segnuu a Vaspru

Qändu a se ghe semu ban arangiäi u l’à ura de andorsené

Che bala còcina!

Pe levää a murmurasiùn besögna levää l’ucasiùn

L’a megliu caregärlä che encirla

Räsä stiräsä

Perau cume ün turlu

Andärsene en peti menieti

Ti èi cume üna mersegura

A sun cume cheli chi l’hän cöita

Qändu Tourage u hä a centüra u balu tampu u nu düra

Nivure fäite a pän su nu ciöve ancöi u ciöve demän

Qändu u ciöve e u g’à u suu e foutürèie e fän l’amuu

A l’hä u cüü cu pää üna tremegiä

Qändu u fümu u vä a väle piglia u gilacu a camina ae cräve, qändu u fümu u vä enveramùn piglia u gilacu a camina au casùn

A l’à brüta cune u lüme

A l’à mägra cume ün ciun

Fää di cantareti

Se u l’à u päie di cugliäsi e u fräi di belinui

U vä ciü ün rugliu che santu spurghinäe

Pecäie e meschin i sun dui cujin

Sänt’Antoniu grän freidüra, San Lauransu grän caudüra, da l’ün a l’autru poucu u düra

A Sänt’Antoniu e giurnäe e cresce au päsu de ün omu, a San Sebastian e cresce au pasu de ün cän

Unde u nu ghe ciöve u ghe spurghina

Nivure ruscie de matin vantu o äiga pe camin

Cun i büeli de ün ti pöi strangugliää l’autru

U tropu u stropia

Chi nu ciägne u nu teta

U Segnuu u l’à nau d’ünvarnu

Anchöi a sun föra come ün pugiolu

Ti ei propiu ün cägä crövi

A n’häi üna tetägna

A me ne bätu u belin de cheli chi fän i campanin

A sun derenä cume ün bägiu

Ti me cuiti… cume l’abeäsu cu l’à in Gouta

Ti me läsci come ti me trövi

I stronsi i süa

De ün Sant’Antoniu ti n’häi fau un Sant’Antunin

Nuiusu cume e musche

T èi üna bala pega

Che balu muru!

Raccolti da Alberto Cane che ringrazia tutti quelli che hanno contribuito.

In particolar modo
Barbara Piombo,
Minella Orrao 
Fiorella Borfiga
 Paolo Veziano

Ho censurato un modo dire che mi aveva detto Paolo perché mi sembrava troppo macabro.

Ma non è finita lì. Senz’altro ne mancano, e se ve ne viene in mente qualcuno ditemelo.